Экс-политзаключенный, активист Дмитрий Дашкевич в интервью Александру Ивулину для YouTube-канала «ЧестнОК-LIVE» рассказал о «низком статусе», куда его перевела администрация исправительной колонии № 14 в деревне Новосады Борисовского района.
Дашкевич подчеркнул, что у каждого осужденного нет большего страха в колонии, чем оказаться в «низком статусе». Именно им администрация мест заключения пугает осужденных, чтобы управлять ими, в том числе политзаключенными. А тех, кто не соглашается что-то делать, судят по ст. 411 УК (Злостное неповиновение требованиям администрации колонии).
«Я табе распавяду, што я зрабіў гэты крок для сваёй сям'і. Я з гэтым доўга змагаўся, калі мне яшчэ спрабавалі аформіць другі тэрмін, я разважаў так: што калі я зараз ім дазволю з сабой гэта рабіць, калі я пагаджуся на гэтую гульню, то ўсех людзей, якіх яны будуць судзіць пасля мяне, яны будуць прапускаць праз гэтую сістэму. І я лічу, што я выйграў у іх гэты бой тады. Мне гэта каштавала адзін год лішняга жыцця і пару гадоў ізалятара. Ну, можа, не пару, можа, год (в июле 2023 года Дашкевич должен был выйти на свободу, однако на него завели новое уголовное дело по ст. 411 УК и добавили еще год заключения. — Прим. ред.).
Потым я стаў перад такім выбарам. Адміністрацыя мне сказала: „Ідзі прыбірай санвузел, таму што па-іншаму ты да сям'і не вернешся“. І калі да гэтага часу мне трэба было вельмі шмат смеласці, каб змагацца з імі і не паддацца ім, калі мне трэба было вельмі шмат сіл фізічных і маральных, каб ваяваць з імі і не здацца, то цяпер трэба было вельмі шмат сіл, каб прызнаць над сабой „нізкі статус“ і пайсці прыбіраць санвузел. Я сядзеў у ПКТ і атрымаў ліст ад сваёй дзяўчынкі, малодшай, Магдалены, яна мне піша: „Тата, ты хутка да нас вернешся?“ Я ёй адказваю: „Любімая мая, я вельмі хутка вярнуся да цябе“. Мне заставалася сядзець некалькі месяцаў. І потым мяне з ПКТ выводзяць у атрад, кажуць: „Вось швабра, вось санвузел“. І я пайшоў прыбіраць санвузел для сваіх дзетак. І ты ведаеш, калі я апынуўся ў гэтым „нізкім статусе“, што самае страшнае для любога вязня, я зрабіўся самым шчаслівым чалавекам на зямлі, таму што я зрабіў гэта для сваіх дзетак, каб да іх вярнуцца», — рассказал Дашкевич.
Когда политзаключенный вымыл санузел, сотрудники колонии предложили ему записать это на видео, поскольку администрация не поверила, что Дашкевич согласился. Тогда он протер пол возле рукомойников на видео.
По словам экс-политзаключенного, после этого администрация колонии не могла «раскрутить» его на нарушения, чтобы была официальная причина для повторного суда по ст. 411 УК за неповиновение требованиям.
«Уся раскрутка па 411-м артыкуле адбываецца толькі праз швабру ў санвузле. Калі яны зразумелі, што мяне немагчыма законна раскруціць, яны проста сфальсіфікавалі, усё выдумлялі. Проста ўсе мае парушэнні, ўсе мае раскруткі, на якія яны мяне раскручвалі, гэта сфальсіфікаваныя крымінальныя справы, крымінальныя злачынствы, у якія былі ўцягнуты дзясяткі людзей у зонах — асуджаных і супрацоўнікаў калоніі. Я гэты страх перажыў, гэта было для мяне вельмі цяжка. Я дзякую Богу, што ён мне даў сілы зрабіць гэты правільны ўчынак. І калі ты казаў пра цяжкія рашэнні ў жыцці, гэта проста былі гады цяжкіх рашэнняў.
Я разумеў, што яны могуць надурыць, я разумеў, што гэта можа ні на што не паўплываць, але я ведаў, што калі яны будуць мяне „круціць“, я не буду вінаваты перад сваёй дзяўчынкай, якой я пакляўся, што я да яе вярнуся хутка.
Яны мяне не выпусцілі, яны зноў мяне арыштавалі перад вызваленнем. Гэта былі страшныя дні ўвесь час. Я ўжо проста маліўся, крычаў Богу, чаму мяне адразу не пасадзілі на гадоў 5−10», — рассказал Дашкевич.
По его словам, большинство осужденных были адекватные и не издевались над ним. Его задевали и публично унижали только те, кто сотрудничал с администрацией колонии.
Напомним, Дмитрия Дашкевича задержали 23 марта 2022 года. Его осудили по ст. 342 УК (Организация и подготовка действий, грубо нарушающих общественный порядок, либо активное участие в них) на полтора года колонии. Уже в колонии его еще дважды судили по ст. 411 УК (Злостное неповиновение требованиям администрации исправительного учреждения, исполняющего наказание в виде лишения свободы) и добавили 2 года и 3 месяца лишения свободы.
11 сентября 2025 года по договоренностям с США Дашкевича в числе 52 заключенных освободили и принудительно переместили на территорию Литвы.